Osmaniye Mah. İncirli Çıkmazı Sk. Hukukçular Sitesi C1 Blok No:2/2 K:4 D:15, 34146 Bakırköy/İstanbul Opening hours: Weekdays 09:00 – 18:00
Euroasia Law Office Euroasia Law Office Kasım Ergün
Boşanma ve Aile Hukuku

Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Nelere Dikkat Edilmeli, Neler Yazılır?

Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Nelere Dikkat Edilmeli, Neler Yazılır?

Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın mali ve kişisel sonuçlarını (velayet, nafaka, mal paylaşımı, tazminat) yazılı olarak düzenlediği belgedir. Protokol tek başına boşanma sağlamaz. Aile mahkemesine sunulur ve hâkim onaylarsa boşanma kararının parçası olur. Bu rehber, protokolde hangi başlıkların yer aldığını, boşanma sürecinin nasıl işlediğini ve hâkimin onay verirken nelere baktığını genel bilgi olarak anlatır.

Protokolde öne çıkanlar: Protokol tek başına boşanma sağlamaz, hâkim onaylarsa kararın parçası olur. · Görüşme düzeni hafta sonu, tatil ve bayram gibi somut ayrıntılarla yazılmalı. · Araç, konut ve banka hesabı gibi mal kalemleri tek tek yazılmalı. · Nafaka ve tazminat feragatinin sonuçları bilinmeden imza hak kaybına yol açabilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir? Şartları Nelerdir?

Anlaşmalı boşanma protokolü, Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesi kapsamındaki boşanmada eşlerin üzerinde uzlaştığı hususları içeren yazılı bir sözleşmedir. Aile hukuku uygulamasında bu belge, tarafların ortak iradesinin mahkemeye sunulan hâlidir. Hukuki dayanağı olan şartlar şunlardır:

  • Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
  • Eşler birlikte başvurmalı ya da biri diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir.
  • Hâkim, eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirmelidir.
  • Protokolün çocukların menfaatine uygun olması gerekir.

Bu yolda kusur tartışması yapılmaz. Kimin hatalı olduğu değil, tarafların neyi kabul ettiği önem taşır. Protokol bir ceza hukuku belgesi de değildir. Eşlerden birinin suçu veya kusuru araştırılmaz, karşı tarafa ceza niteliğinde bir yaptırım da uygulanmaz. Sürecin genel çerçevesi için anlaşmalı boşanma sayfasına bakabilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Zorunlu Maddeler Nelerdir?

Kanun, protokol için sabit bir form öngörmez. Uygulamada hâkimin kararı verebilmesi için aşağıdaki konuların açıkça düzenlenmesi beklenir. Her başlık için hâkimin dikkat ettiği nokta da farklıdır:

  • Velayet: Ortak çocukların velayetinin hangi eşe bırakılacağı yazılır. Hâkim çocuğun üstün yararına bakar.
  • Kişisel ilişki: Velayeti almayan eşin çocukla görüşme gün ve saatleri belirlenir. Hâkim uygulanabilirliğe, çocuğun yaşına ve ihtiyaçlarına bakar.
  • İştirak nafakası: Çocuğun bakım ve eğitim gideri için aylık ödeme düzenlenir. Hâkim çocuğun ihtiyaçlarını ve ödeyenin gücünü değerlendirir.
  • Yoksulluk nafakası: Talep edilip edilmediği, miktarı, süresi veya feragat yazılır. Hâkim iradenin serbestliğine ve açıklığına bakar.
  • Tazminat: Maddi ve manevi tazminat talebi veya karşılıklı feragat belirtilir. Hâkim ifadenin belirli ve anlaşılır olmasını arar.
  • Mal paylaşımı: Mal rejiminden doğan alacaklar, taşınır ve taşınmazlar düzenlenir. Hâkim düzenlemenin karşılıklı ve açık olmasına bakar.

Velayet ve çocukla kişisel ilişki

Çocuğu olan çiftlerde en kritik başlık velayettir. Hâkim, protokol eşlerin iradesine uygun olsa bile çocuğun menfaatine aykırı bir düzenleme görürse onay vermeyebilir veya düzeltilmesini isteyebilir. Bu yüzden görüşme düzeni "uygun zamanlarda" gibi muğlak ifadelerle değil, hafta sonu, tatil ve bayram gibi somut ayrıntılarla yazılmalıdır. Çocuğun okul takvimi ve yaşı da görüşme planında dikkate alınmalıdır.

Nafaka

İştirak nafakası çocuğun giderleri içindir. Yoksulluk nafakası ise boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş için gündeme gelebilir. Eşler bu nafakadan feragat edebilir, ancak bunun açık yazılması gerekir. Nafaka miktarları zamanla değişen koşullara göre ayrı bir dava ile yeniden değerlendirilebilir. Nafaka yükümlülüğünü yerine getirmeyen eş hakkında icra hukuku kapsamında tazyik hapsi gündeme gelebilir. Bu bir ceza değil, ödemeyi sağlamaya yönelik zorlama yaptırımıdır.

Tazminat

Maddi ve manevi tazminat talepleri ile karşılıklı feragatler protokolde belirtilir. Anlaşmalı boşanmada kusur incelenmediği için bu başlıkta genellikle "karşılıklı talep yoktur" ifadesi veya kararlaştırılan bir para miktarı yer alır. Tutar belirlenecekse ödeme tarihi ve yöntemi de yazılmalıdır.

Mal paylaşımı

Evlilik birliğinde mal rejimi, eşler aksini sözleşmeyle kararlaştırmadıysa edinilmiş mallara katılma rejimidir. Mal paylaşımı boşanma davasıyla birlikte ya da sonradan ayrı bir davada görülebilir. Protokolde araç, konut, banka hesabı ve eşya gibi kalemleri tek tek yazmak ileride anlaşmazlık riskini azaltır. Boşanma kararı kesinleşene kadar eşlerin birbirinin miras hakkı devam eder, kesinleşmeyle sona erer. Protokoldeki mal düzenlemesi, ayrıca yapılmış bir miras sözleşmesi veya mirastan feragat anlamına gelmez.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır? Adım Adım Süreç

Anlaşmalı boşanmak için ilk adım, eşlerin boşanma kararı ve sonuçları konusunda gerçekten uzlaşmış olmasıdır. Ardından şu sıra izlenir:

  • Konuların listelenmesi: Velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı başlıkları üzerinde görüşülür.
  • Belgelerin toplanması: Nüfus kayıtları, tapu ve araç kayıtları, gelir bilgileri gibi belgeler hazırlanır.
  • Protokolün yazılması: Her başlık açık ve ölçülebilir ifadelerle yazılır.
  • Dilekçenin hazırlanması: Yetkili aile mahkemesine ortak dilekçe verilir veya bir eş dava açar, diğeri kabul eder.
  • Duruşma: Hâkim eşleri dinler, protokolü inceler ve uygun bulursa boşanmaya karar verir.

Mahkeme önüne çıkmadan önce her iki eşin de protokolü okuyup anladığından emin olması gerekir. Duruşmada hâkim yalnızca onay vermez, tarafların neyi kabul ettiğini de sorar.

Karar ve kesinleşme

Hâkim protokolü uygun bulursa boşanma kararında protokol hükümlerine yer verir. Taraflar duruşmada kanun yoluna başvurmaktan feragat ederse karar kısa sürede kesinleşir. Feragat edilmezse kesinleşme için kanun yolu süresinin dolması beklenir. Karar kesinleşmeden nüfus kaydı değişmez.

Avukatsız Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Olur?

Avukatsız anlaşmalı boşanma hukuken mümkündür. Eşler dilekçe ve protokolü kendileri hazırlayıp mahkemeye sunabilir. Ancak hâkim protokoldeki eksik, belirsiz veya çocuğun yararına aykırı maddeleri düzeltmelerini isteyebilir, bu da duruşmanın ertelenmesine yol açabilir.

Avukatsız ilerleyen eşlerin dikkat etmesi gereken noktalar şunlardır:

  • İnternetten alınan hazır metin kendi durumunuza uymayabilir.
  • Tapu, araç ve alacak gibi kalemler eksik yazılırsa sonradan ayrı dava gerekebilir.
  • Nafaka ve tazminattan feragatin sonuçlarını bilmeden imza atmak hak kaybına neden olabilir.

İki yaklaşımın artı ve eksilerini avukatsız mı avukatlı mı anlaşmalı boşanma yazımızda ayrıntılı biçimde bulabilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünü Kim Hazırlar?

Protokolü eşlerin kendisi hazırlayabilir ya da bir avukat hazırlayabilir. Kanun, protokolü yazacak kişi konusunda zorunluluk getirmez. Önemli olan, metnin eşlerin ortak iradesini yansıtması ve hâkimin onayından geçmesidir.

Her iki eşin ortak bir avukatla çalışması mümkündür. Ancak çıkarların ciddi biçimde çatıştığı durumlarda (örneğin mal paylaşımında) her eşin ayrı hukuki destek alması daha sağlıklı olabilir. Bu tercih için boşanma avukatı nasıl seçilir rehberindeki sorulardan yararlanabilirsiniz.

Çocuksuz Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?

Çocuğu olmayan çiftlerde protokol daha sadedir, çünkü velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası bölümleri bulunmaz. Çocuksuz bir protokol genellikle şu başlıkları içerir:

  • Tarafların kimlik ve evlilik bilgileri
  • Boşanma konusunda uzlaşma beyanı
  • Yoksulluk nafakası talebi veya karşılıklı feragat
  • Maddi ve manevi tazminat talebi veya karşılıklı feragat
  • Mal rejiminden doğan alacaklar ve eşyaların paylaşımı
  • Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin kime ait olacağı

Çocuk olmasa da mal paylaşımının açık yazılması gerekir. "Tüm haklarımızdan karşılıklı feragat ettik" gibi genel ifadeler kullanılacaksa bunun kapsamı net olmalıdır.

Anlaşmalı boşanma protokolü
Anlaşmalı boşanma protokolü — Avukat Kasım Ergün

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Örneği (PDF ve Word) Nasıl Kullanılmalı?

İnternette PDF ve Word biçiminde çok sayıda protokol örneği bulunur. Bunlar yapıyı görmek için işe yarar, ancak kişisel durumunuza göre uyarlanmadan kullanılmamalıdır. Örnek bir metnin tipik iskeleti şöyledir:

  • Taraf bilgileri ve evlilik tarihi
  • "Evlilik birliği temelinden sarsılmıştır, boşanma konusunda anlaştık" beyanı
  • Velayet ve kişisel ilişki maddeleri (çocuk varsa)
  • Nafaka maddeleri
  • Tazminat maddeleri
  • Mal paylaşımı maddeleri
  • Yargılama giderleri ve imza bölümü

Hazır şablonda yer alan bir madde sizin durumunuza uymuyorsa silinmeli ya da değiştirilmelidir. Her madde, imza atan kişinin gerçekten kabul ettiği bir düzenleme olmalıdır.

Protokol Doldurulurken Dikkat Edilecek Hatalar Nelerdir?

Uygulamada sık görülen hatalar, onay sürecini uzatabilir ve ileride yeni davalara yol açabilir:

  • Belirsiz ifadeler: "Çocukla uygun zamanlarda görüşülür" gibi uygulanamaz maddeler.
  • Eksik mal listesi: Taşınmaz, araç veya hesapların atlanması.
  • Çocuğun yararına aykırı düzenleme: Çocuğun bakımını tehlikeye sokan veya velayet hakkını kısıtlayan maddeler.
  • Baskı altında imza: Hâkim iradenin serbest olmadığını fark ederse boşanmaya onay vermez.
  • Feragatin sonuçlarını bilmemek: Nafaka veya tazminattan vazgeçmenin etkisini anlamadan imzalamak.
  • Uygulanamayacak yükümlülükler: Ödeme gücünü aşan nafaka vaatleri.

Protokolün mali kısmına yazılan hükümler imzadan sonra tek taraflı olarak kolayca değiştirilemez. Bu nedenle imzalamadan önce her maddeyi dikkatle okumak gerekir.

Avukatsız Anlaşmalı Boşanmada Maliyet ve Süre Nedir?

Avukatsız anlaşmalı boşanmanın maliyeti sabit bir rakam değildir. Başlıca kalemler başvuru harcı, tebligat ve posta giderleri ile varsa bilirkişi veya keşif gibi masraflardır. Bu tutarlar her yıl güncellenen harç tarifesine ve dosyanın özelliğine göre değişir. Güncel miktarlar için ilgili adliyenin kalem veya harç servisi ya da resmî tarifeler esas alınmalıdır.

Süreye gelince, anlaşmalı boşanma çekişmeli boşanmaya göre kısa sürede sonuçlanabilir. Çoğu durumda tek duruşmada karar çıkar. Ancak mahkemenin iş yükü, protokoldeki eksikler ve hâkimin ek bilgi talebi süreyi etkileyebilir. Bu nedenle kesin bir gün sayısı vermek doğru olmaz.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü: Sık Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanmak için ilk ne yapılır?

Önce eşlerin tüm konularda uzlaşması gerekir. Ardından belgeler toplanır, protokol yazılır ve aile mahkemesine başvurulur. Uzlaşma tam değilse çekişmeli boşanma davası gündeme gelebilir.

Protokolü kim hazırlar?

Eşler kendileri hazırlayabilir ya da bir avukattan destek alabilir. Hukuken zorunlu bir hazırlayıcı yoktur.

Avukatsız anlaşmalı boşanma kaç para?

Ücret kalemleri harç ve giderlerden oluşur, miktarlar yıla ve dosyaya göre değişir. Güncel tutarlar için adliyeden bilgi alınmalıdır.

Çocuğu olmayan çiftler için protokol nasıl hazırlanır?

Velayet ve iştirak nafakası bölümleri çıkarılır. Nafaka, tazminat, mal paylaşımı ve yargılama giderleri maddeleri korunur.

Protokole uyulmazsa ne olur?

Onaylanan protokol hükümleri boşanma kararının parçası olduğu için bağlayıcıdır. Nafaka gibi ödeme borçları için icra yoluna gidilebilir. Çocukla kişisel ilişkiye uyulmaması gibi durumlarda aile mahkemesine başvurulabilir.

Hangi Durumlarda Anlaşmalı Boşanma Mümkün Değildir?

Anlaşmalı boşanma her evlilikte uygulanamaz. Şu durumlarda bu yol kapanabilir:

  • Evlilik bir yılı doldurmamışsa.
  • Eşlerden biri boşanmayı veya protokolü kabul etmiyorsa.
  • Hâkim, iradenin serbestçe açıklanmadığına kanaat getirirse.
  • Protokol çocuğun menfaatine aykırıysa ve taraflar düzeltmeyi kabul etmiyorsa.

Bu hâllerde dava, çekişmeli boşanma olarak ilerleyebilir. Eşlerden birinin yabancı uyruklu olduğu dosyalarda yetki ve uygulanacak hukuk gibi ek sorular da çıkabilir.

Sonuç

Protokol, boşanma sonrası hayatı belirleyen bir belgedir. Açık yazılmış, uygulanabilir ve eşlerin gerçek iradesini yansıtan bir metin hem onay sürecini kolaylaştırır hem de ileride yeni uyuşmazlık çıkma ihtimalini azaltır. Her dosyanın koşulları farklı olduğundan, bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir ve kişiye özel hukuki tavsiye yerine geçmez.

Avukat Kasım Ergün, İstanbul Bakırköy'de aile hukuku alanında hizmet veren Avrasya Hukuk Bürosu'nda anlaşmalı boşanma dosyalarında danışmanlık sunmaktadır. Süreç hakkında daha fazla bilgi için anlaşmalı boşanma sayfasını inceleyebilirsini

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma protokolü nedir?

Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanmak isteyen eşlerin, mal paylaşımı, çocukların velayeti gibi konularda karşılıklı olarak anlaştıkları yazılı bir belgedir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde neler yer almalıdır?

Protokolde, mal paylaşımı, nafaka, çocukların velayeti ve ziyaret hakları gibi konular açıkça belirtilmelidir.

Anlaşmalı boşanma protokolü nasıl hazırlanır?

Protokol, eşlerin anlaşmaya vardığı konuları içerecek şekilde yazılır ve her iki tarafın imzasıyla geçerlilik kazanır.

Anlaşmalı boşanma protokolü mahkemeye nasıl sunulur?

Protokol, boşanma davası açıldığında mahkemeye sunulmalı ve tarafların anlaşmaya vardığına dair belgelerle birlikte dosyaya eklenmelidir.

Anlaşmalı boşanma protokolü iptal edilebilir mi?

Evet, eğer taraflar arasında yeni bir anlaşma sağlanırsa veya şartlar değişirse, protokol iptal edilebilir veya yeniden düzenlenebilir.

Anlaşmalı boşanma protokolü için avukat gerekli mi?

Hukuki süreçlerin doğru yürütülmesi için bir avukatla çalışmak önerilir, ancak zorunlu değildir.