Kısa özet: Alacağınızı tahsil etmek için mahkeme kararına gerek kalmadan doğrudan ilamsız icra takibi başlatabilirsiniz. Borçluya gönderilen ödeme emrine 7 gün içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. İtiraz edilirse alacaklı itirazın iptali (1 yıl içinde, genel mahkemede) veya itirazın kaldırılması (6 ay içinde, icra mahkemesinde) yoluna gider. Haksız itiraz eden borçlu %20 icra inkar tazminatı öder.
İcra Takibi Nedir?
İcra takibi, bir alacağın devlet gücü (icra daireleri) aracılığıyla zorla tahsil edilmesi sürecidir. İcra ve İflas Kanunu (İİK) ile düzenlenir. Türkiye'de icra takibi için önce dava açıp kazanmak zorunlu değildir; elinizde senet, fatura, sözleşme hatta hiçbir belge olmasa bile ilamsız takip başlatılabilir. Borçlunun itiraz edip etmemesi sürecin yönünü belirler.
İcra Takibi Türleri
| Takip Türü | Dayanak | İtiraz Süresi | Ödeme Süresi |
|---|---|---|---|
| Genel haciz yoluyla ilamsız takip | Belge şartı yok (fatura, sözleşme, cari hesap) | 7 gün | 7 gün |
| Kambiyo senetlerine özgü takip | Bono (senet), çek, poliçe | 5 gün | 10 gün |
| İlamlı takip | Mahkeme kararı, ilam niteliğinde belge | İtiraz yok (itfa/zamanaşımı 7 gün) | 7 gün |
| Kiralanan taşınmazın tahliyesi | Kira sözleşmesi | 7 gün | 30 gün |
Alacaklı Tarafından Adım Adım İcra Takibi
1. Takip Talebi ve Yetkili İcra Dairesi
Takip, kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesine takip talebiyle başlar. Sözleşmede yetki şartı varsa veya ifa yeri farklıysa o yer icra dairesi de yetkilidir. Takip talebi UYAP üzerinden avukat aracılığıyla elektronik olarak da yapılabilir. Talepte alacaklı-borçlu bilgileri, alacak miktarı, faiz başlangıç tarihi ve oranı, takip türü ve varsa dayanak belge yer alır. Peşin harç ve tebligat masrafı yatırılır.
2. Ödeme Emrinin Tebliği
İcra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Ödeme emrinde borcun 7 gün (kambiyoda 10 gün) içinde ödenmesi, aksi halde itiraz edilmemişse mal beyanında bulunulması ve haciz yapılacağı ihtarı yer alır. Süreler tebliğ tarihinden itibaren işler; usulsüz tebligat sürelerin başlamasını engeller ve borçlu lehine önemli bir savunma noktasıdır.
3. Takibin Kesinleşmesi ve Haciz
Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir. Alacaklı haciz talep eder: banka hesapları (UYAP üzerinden elektronik haciz), maaş, araç, taşınmaz, şirket hisseleri, üçüncü kişilerdeki alacaklar (İİK m.89 haciz ihbarnamesi) ve ev/işyeri eşyaları haczedilebilir. Hacizli mallar satılarak alacak tahsil edilir.
Haczedilemeyen mallar: Borçlu ve ailesinin zorunlu ev eşyaları, mesleğini sürdürmesi için gerekli araç-gereç, emekli maaşı (muvafakat yoksa), maaşın 3/4'ü ve İİK m.82'de sayılan diğer mallar haczedilemez. Haksız haciz halinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir.
Borçlu Tarafından Ödeme Emrine İtiraz
Borçlu, borcun tamamına, bir kısmına, faizine, imzaya veya icra dairesinin yetkisine itiraz edebilir. İtiraz icra dairesine yazılı veya sözlü olarak yapılır; gerekçe göstermek zorunlu değildir ancak imzaya itiraz açıkça belirtilmelidir, aksi halde imza kabul edilmiş sayılır. Süresinde yapılan itirazla takip kendiliğinden durur.
Süre kaçırıldıysa: Borçlu, kusuru olmaksızın (hastalık, doğal afet vb.) itiraz edememişse engelin kalkmasından itibaren 3 gün içinde icra mahkemesinden gecikmiş itiraz talep edebilir. Ayrıca kesinleşen takipte borçlu, borcun bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası; borç ödendiyse istirdat davası açabilir.
İtiraz Edildiğinde Alacaklının Seçenekleri
İtirazın İptali Davası (İİK m.67)
Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açar. Dava kazanılırsa takip devam eder ve borçlu, itirazında haksız olduğu için alacağın en az %20'si oranında icra inkar tazminatına mahkum edilir. Alacaklının takibi haksız ve kötü niyetliyse aynı oranda tazminat alacaklıya yüklenir.
İtirazın Kaldırılması (İİK m.68-68/a)
Alacaklının elinde imzası ikrar edilmiş adi senet, noter senedi, resmi dairelerce verilmiş belge veya kredi sözleşmesi gibi İİK m.68'de sayılan belgelerden biri varsa, altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kesin kaldırılmasını isteyebilir. Bu yol daha hızlıdır ancak dar bir incelemeye tabidir.
Mal Beyanı Yükümlülüğü
Ödeme emrine itiraz etmeyen ve borcu ödemeyen borçlu, 7 gün içinde icra dairesine mal beyanında bulunmak zorundadır. Mal beyanında bulunmamak veya gerçeğe aykırı beyan vermek İİK m.337 ve 338 kapsamında cezai yaptırıma tabidir.
İcra Takibinde Zamanaşımı
Takip, alacağın tabi olduğu zamanaşımı süresi içinde başlatılmalıdır: genel alacaklarda 10 yıl, kira ve faiz gibi dönemsel alacaklarda 5 yıl, bonoda vade tarihinden itibaren 3 yıl, çekte ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl. Takip başlatılması zamanaşımını keser; ancak dosya bir yıl işlemsiz kalırsa takip düşer ve yenileme gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür?
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte 7 gün, kambiyo senedine dayalı takipte 5 gün, ilamlı takipte itiraz yolu yoktur.
Maaşın ne kadarı haczedilebilir?
Maaşın en fazla dörtte biri; nafaka alacakları için bu sınır uygulanmaz. Emekli maaşı borçlunun rızası olmadan haczedilemez.
Eve haciz gelir mi?
Borçlunun yerleşim yerine haciz için gidilebilir; ancak zorunlu ev eşyaları (buzdolabı, çamaşır makinesi, koltuk takımı) haczedilemez. Aynı amaca hizmet eden birden fazla eşyadan fazlası haczedilebilir.
Alacağınızı tahsil edemiyor musunuz ya da size ödeme emri mi geldi? Süreler kısadır; 7 günlük itiraz süresi kaçırıldığında geri dönüş zordur. Bakırköy'deki ofisimizden görüşme talep edin veya İcra ve İflas Hukuku hizmetlerimizi inceleyin.
İlgili yazılar: Kira Uyuşmazlıkları: Tahliye ve Alacak · Sözleşmeler ve Borçlar Hukuku
Av. Kasım Ergün — Avrasya Hukuk Bürosu kurucusu. İstanbul Bakırköy'de aile, iş, ceza, gayrimenkul ve icra hukuku alanlarında avukatlık yapmaktadır. Ekibimiz
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihatlar değişebilir; somut olayınız için bir avukata danışınız.
