Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz nedir?
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz, savcılığın soruşturma sonunda dava açmama kararını veren makama değil, bağımsız bir sulh ceza hâkimliğine taşıyarak denetletme yoludur. İtiraz hakkı suçtan zarar görene aittir ve süre, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki haftadır. Düzenleme 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 173. maddesinde yer alır; önceki “on beş gün” ifadesi 7499 sayılı Kanun'la “iki hafta” olarak değiştirilmiştir.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı (KYOK), Cumhuriyet savcısının toplanan delillere göre kamu davası açmak için yeterli şüphe bulunmadığına karar vermesidir. Bu karar CMK m. 172 kapsamında verilir ve soruşturmayı sona erdirir.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı hangi durumlarda verilir?
Savcı, soruşturma sonunda iddianame düzenlemeyi gerektirecek yeterli şüphe oluşmadığı kanaatine varırsa bu kararı verir. Uygulamada sık görülen nedenler şunlardır:
- Şüphelinin suçu işlediğine dair yeterli delilin bulunmaması,
- Fiilin kanunda suç olarak tanımlanmaması,
- Dava şartı olan şikâyetin bulunmaması veya geri alınması,
- Zamanaşımının dolması, af veya şüphelinin ölümü gibi kovuşturma engellerinin bulunması,
- Hukuka uygunluk veya kusurluluğu kaldıran bir sebebin varlığı.
İtiraz için kaç gün süre var?
Süre, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır (CMK m. 173/1). Süre hak düşürücüdür; kaçırılırsa itiraz, esasa girilmeden süre yönünden reddedilir. Hesaplamada şu noktalara dikkat edilir:
- Hafta olarak belirlenen süre, tebligatın yapıldığı günün son haftadaki aynı adlı gününde mesai saati bitiminde sona erer (CMK m. 39/2); örneğin pazartesi tebliğ edilen kararda süre, iki hafta sonraki pazartesi mesai bitiminde dolar. Elektronik tebligatta tebliğ, iletinin elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.
- Son gün hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse süre, izleyen ilk iş günü sona erer.
- Dilekçenin süre içinde ilgili makama verilmesi veya postaya teslimi önemlidir; son güne bırakmak risklidir.
Karar tebliğ edilmediyse süre ne zaman başlar?
Karar suçtan zarar görene usulüne uygun tebliğ edilmemişse iki haftalık süre işlemeye başlamaz. Bu durumda suçtan zarar gören, savcılıktan veya UYAP üzerinden karar tarihini ve tebligat durumunu öğrenebilir. Kararı öğrendiği tarih, tebliğ yerine geçerek süreyi başlatabilir. Bu nedenle öğrenme tarihinin belgelenmesi faydalıdır.
Süre kaçırıldığında ne yapılır?
Süre kaçırılmışsa iki yol düşünülebilir:
- Eski hâle getirme: CMK m. 40 ve 41 uyarınca, süreyi kendi kusuru olmaksızın geçiren kişi engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde, gerekçesini belgeleyerek talepte bulunabilir. Ağır hastalık veya mücbir sebep gibi durumlar örnek verilebilir.
- Yeni delil: Kovuşturmaya yer olmadığına dair karardan sonra aynı fiil nedeniyle kamu davası açılabilmesi, yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmesine ve bu hususta sulh ceza hâkimliğince karar verilmesine bağlıdır (CMK m. 172/2). Bu nedenle yeni delil, savcılığa dilekçeyle sunulur.
İtiraz hakkı kime tanınır?
CMK m. 173/1 uyarınca kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz hakkı suçtan zarar görene tanınmıştır. Suçtan zarar gören, suç nedeniyle hakkı doğrudan ihlal edilen kişidir; yalnızca ihbarda bulunmuş olmak bu sıfatı kazandırmaz. Bu nedenle suçtan doğrudan zarar görmeyen kişinin itirazı, itiraz hakkı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilebilir. Suçtan zarar gören bir şirket veya kurum ise yetkili temsilcisi ya da vekili aracılığıyla itiraz eder; vekille takip edilen dosyalarda tebligat vekile yapılır ve süre bu tebliğden itibaren işler.
Sıkça Sorulan Sorular
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresi nedir?
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresi, kararın suçtan zarar görene tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 173/1, 7499 sayılı Kanun'la değişik).
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz dilekçesi nasıl yazılır?
İtiraz dilekçesi, itiraz edenin kimlik bilgileri, kararın detayları ve itiraz sebeplerinin açıkça belirtildiği bir metin olmalıdır.
Sulh ceza hâkimliğine itiraz nasıl yapılır?
İtiraz, kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine hitaben yazılan dilekçeyle yapılır. Dilekçede kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (CMK m. 173/2).
Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itirazda hangi belgeler gereklidir?
İtiraz dilekçesi, kararın örneği ve kimlik belgesi gibi belgeler gereklidir.
İtiraz sürecinde ne kadar beklenir?
İtiraz sürecinin ne kadar süreceği, mahkemenin iş yüküne bağlıdır; genellikle birkaç hafta içinde sonuçlanır.
