Uyuşturucu Suçları

Uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları, Türk Ceza Kanunu'nda birbirinden çok farklı yaptırımlara bağlanmış iki ana gruptan oluşur: kişisel kullanım amaçlı fiiller ve ticaret ya da imal gibi topluma yönelik fiiller. Aynı miktardaki bir madde, olayın koşullarına göre bu gruplardan birine ya da diğerine dahil edilebildiği için uyuşturucu avukatı ile soruşturmanın başından itibaren çalışmak, suç vasfının doğru belirlenmesi açısından önem taşır.

Bu sayfada TCK m.188 ve m.191 arasındaki farkı, yargılamanın nasıl ilerlediğini, etkin pişmanlık ve erteleme imkânlarını ve savunmada dikkat edilmesi gereken noktaları anlatıyoruz.

Kullanmak İçin Bulundurma (TCK m.191)

TCK m.191'e göre kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kanun koyucu bu suçta cezalandırmadan çok tedaviyi ve denetimi ön plana almıştır. Bu nedenle TCK m.191/2 uyarınca bu suçtan başlatılan soruşturmada, CMK m.171'deki şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir; erteleme süresince kişiye asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır ve gerekirse tedaviye tabi tutulur.

Erteleme süresi içinde yükümlülüklere uymamakta ısrar edilmesi veya yeniden madde kullanılması ya da kullanmak için bulundurulması hâlinde kamu davası açılır. Yükümlülüklere uyulursa dosya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlanır. Ancak bu şekilde kamu davası açıldıktan sonra aynı suçun tekrar işlendiği iddiasıyla başlatılan soruşturmalarda yeniden erteleme kararı verilemez.

Uyuşturucu İmal ve Ticareti (TCK m.188)

TCK m.188, uyuşturucu ile ilgili en ağır yaptırımları içerir. Maddeyi ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç etmek TCK m.188/1 uyarınca yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasını gerektirir. Ülke içinde satma, satışa arz etme, başkalarına verme, sevk etme, nakletme, depolama, satın alma, kabul etme veya bulundurma gibi fiiller ise TCK m.188/3'e göre on yıldan az olmamak üzere hapis cezası ile cezalandırılır.

Kanun, maddenin türüne, suçun okul veya yurt gibi yerlerin yakınında işlenmesine ve örgüt faaliyeti kapsamında gerçekleşmesine göre cezayı artıran hâller de öngörmüştür. Bu ağırlıktaki suçlamalar ağır ceza mahkemesinde görülür.

Kullanım mı, Ticaret mi? Ayrımı Belirleyen Unsurlar

Uygulamada en çok tartışılan konu, ele geçirilen maddenin kişisel kullanım için mi yoksa başkalarına vermek için mi bulundurulduğudur. Kanunda kesin bir gram sınırı yoktur; mahkemeler olayın bütününe bakar. Değerlendirmede genellikle şu unsurlar dikkate alınır:

• Ele geçirilen maddenin miktarı, saflık oranı ve çeşitliliği
• Maddenin satışa hazır şekilde paketlenmiş olup olmadığı
• Hassas terazi, paketleme malzemesi gibi eşyaların bulunması
• Kişinin madde kullanıcısı olup olmadığına ilişkin adli tıp raporları
• Telefon yazışmaları, para transferleri ve tanık beyanları
• Fiziki takip, arama ve el koyma işlemlerinin tutanakları

Yalnızca miktara dayanan bir suçlama, diğer delillerle desteklenmiyorsa savunma tarafından ayrıntılı biçimde tartışılmalıdır. Kişinin kullanıcı olduğunu gösteren tıbbi belgeler ve tedavi kayıtları da bu değerlendirmede önem taşıyabilir.

Birden fazla kişinin aynı evde veya araçta bulunduğu durumlarda, maddenin kime ait olduğu da ayrı bir tartışma konusudur. Ortak kullanılan bir alanda ele geçirilen madde, orada bulunan herkese otomatik olarak yüklenemez; zilyetliğin ve bilginin her kişi bakımından ayrı ayrı ortaya konması gerekir. Benzer şekilde, arkadaşına madde temin ettiği iddia edilen bir kullanıcının durumu da ticaret ve kullanım ayrımı içinde dikkatle incelenmelidir; zira başkasına vermek, kanunda ticaret kapsamında sayılan fiiller arasındadır. Bu nedenle olayın nasıl geliştiği, kimin hangi rolü üstlendiği ve tanıkların neyi gördüğü ayrıntılı biçimde değerlendirilmelidir.

Etkin Pişmanlık İmkânı (TCK m.192)

TCK m.192, uyuşturucu suçlarına özgü bir etkin pişmanlık düzenlemesi içerir. Resmi makamlarca haber alınmadan önce diğer suç ortaklarını ve maddenin saklandığı veya imal edildiği yerleri bildiren kişi hakkında, verilen bilgi suç ortaklarının yakalanmasını veya maddenin ele geçirilmesini sağlarsa cezaya hükmolunmaz. Haber alındıktan sonra gönüllü olarak suçun ortaya çıkmasına ve faillerin yakalanmasına yardım edilmesi hâlinde ise ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadar indirilir. Kullanıcıların tedavi için resmi makamlara başvurması da ayrıca düzenlenmiştir.

Etkin pişmanlık beyanının ne zaman, nasıl ve hangi içerikle yapılacağı, kişinin güvenliği ve dosyanın seyri bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu karar avukatla birlikte, dosya içeriği bilinerek ve olası tüm sonuçları tartılarak verilmelidir.

Soruşturma Aşamasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. Arama işleminin hukuka uygunluğu: Ev, araç veya üst araması için hâkim kararı ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yetkili merciin yazılı emri gerekir. Usule aykırı aramanın sonuçları tartışılmalıdır.
2. İfade: Kolluk ifadesinde avukat bulundurma hakkı vardır. Telaşla yapılan açıklamalar, sonradan suç vasfının belirlenmesinde aleyhe kullanılabilir.
3. Kriminal inceleme: Ele geçirilen maddenin türü ve net miktarı kriminal raporla belirlenir; rapora itiraz edilebilir.
4. İletişim tespitleri: Dinleme kayıtlarının hangi karara dayandığı ve içeriklerinin nasıl yorumlandığı ayrıca incelenmelidir.

Uyuşturucu Avukatının Rolü

Avukat; arama ve el koyma tutanaklarını, kriminal raporları, dinleme kayıtlarını ve tanık beyanlarını inceleyerek suç vasfının doğru belirlenmesi için çalışır. Tutuklama tedbiri uygulanmışsa itiraz ve tahliye taleplerini hazırlar, kovuşturma aşamasında lehe delillerin toplanmasını ister. Hükmün ardından istinaf ve temyiz süreçlerini takip eder; mahkûmiyetin kesinleşmesi hâlinde sicil kaydının sonuçlarını da değerlendirmek gerekir. Ceza hukukunun diğer konuları için Ceza Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Büromuzun Desteği

Uyuşturucu suçlamalarında şüpheli ve sanık müdafiliğini, ifade aşamasından kanun yolu incelemesine kadar yürütüyoruz. Her dosya kendine özgüdür; ele geçirilen madde, deliller ve kişinin durumu somut olarak değerlendirilmeden sonuç hakkında öngörüde bulunmak doğru olmaz.