Sınır Dışı Etme Kararına İtiraz

Sınır dışı etme, bir yabancının Türkiye'den çıkarılarak menşe ülkesine, transit ülkeye ya da üçüncü bir ülkeye gönderilmesini sağlayan idari bir işlemdir. Bu karar çoğu zaman idari gözetim ve sonrasında giriş yasağı ile birlikte uygulanır ve yabancının aile, iş ve eğitim hayatını doğrudan etkiler. Sınır dışı kararına itiraz için kanunda öngörülen süre çok kısa olduğundan, kararın tebliğ edildiği andan itibaren hızlı hareket edilmesi gerekir.

Bu sayfada sınır dışı etme kararının nasıl verildiğini, kimlerin sınır dışı edilemeyeceğini, dava sürecini, idari gözetime itirazı ve giriş yasağı konusunu 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) çerçevesinde açıklıyoruz.

Sınır Dışı Etme Kararı Nasıl Verilir?

YUKK m.53'e göre sınır dışı etme kararı, Göç İdaresi Başkanlığının talimatı üzerine veya resen valilikler tarafından verilir. Karar, gerekçeleriyle birlikte yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Yabancı bir avukatla temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

YUKK m.54'te sınır dışı edilecek yabancılar sayılmıştır. Bunlardan bazıları şunlardır:

• Terör örgütü yöneticisi, üyesi veya destekçisi ya da çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi veya destekçisi olanlar
• Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından tehdit oluşturanlar
• Vize ya da vize muafiyeti süresini veya vizenin geçerlilik süresini kanunda belirtilen süreden fazla ihlal edenler
• Çalışma izni olmaksızın çalıştığı tespit edilenler
• Türkiye'ye yasal giriş veya yasal çıkış kurallarını ihlal edenler ya da bu hükümleri ihlale teşebbüs edenler
• İkamet izinleri iptal edilenler

İzinsiz çalışma kaynaklı dosyalarda yabancılar için çalışma izni sayfamız, ikamet izninin reddi veya iptali kaynaklı dosyalarda ise ikamet izni reddedilirse ne yapılır yazımız fikir verebilir.

Kimler Sınır Dışı Edilemez?

YUKK m.55, sınır dışı etme kararı alınacak durumda olsalar bile bazı yabancılar hakkında bu kararın alınamayacağını düzenler. Bu kapsamda:

• Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar
• Ciddi sağlık sorunu, yaşı veya gebeliği nedeniyle seyahat etmesinde risk bulunanlar
• Hayati tehlike arz eden sağlık sorunu nedeniyle tedavisi devam eden ve sınır dışı edileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar
• Mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağdurları
• Psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurlarından tedavileri tamamlanıncaya kadar olanlar

Bu hâllerin varlığı, dava dilekçesinde somut belgelerle ortaya konmalıdır. Sağlık raporları, ülke durumuna ilişkin güncel raporlar ve kişisel risklere dair deliller bu açıdan önem taşır.

Sınır Dışı Kararına Karşı Dava: 7 Günlük Süre

YUKK m.53/3'e göre yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı, sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, bu durumu kararı veren makama da bildirir. 2024 yılında 7533 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen fıkraya göre idare mahkemesi başvuruyu, dosyanın tekemmülünden (ara karar veya duruşma gerekiyorsa bunların tamamlanmasından) itibaren on beş gün içinde sonuçlandırır; duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir ve mahkemenin bu konudaki kararı kesindir.

Kanuna göre yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez. Bu güvencenin kapsamı geçmişte kanun değişiklikleriyle birkaç kez değiştirildiğinden, özellikle kamu düzeni veya güvenlik gerekçeli kararlarda güncel uygulama somut dosya üzerinden ayrıca kontrol edilmeli ve kararın hangi gerekçeye dayandığı en baştan doğru tespit edilmelidir.

Dava Dilekçesinde Nelere Dikkat Edilmeli?

1. Kararın gerekçesi: Dayanılan YUKK m.54 bendinin somut olayla gerçekten örtüşüp örtüşmediği incelenir.
2. Tebliğ işlemi: Kararın usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, yabancının anladığı dilde bilgilendirilip bilgilendirilmediği kontrol edilir.
3. Ölçülülük: Yabancının Türkiye'deki kalış süresi, aile bağları, çocukları, işi ve eğitimi gibi kişisel durumu, kararın ölçülü olup olmadığı açısından değerlendirilir.
4. Geri gönderme yasağı: Gönderileceği ülkede ciddi zarar görme riski varsa bu risk belgelerle ortaya konur.
5. Kamu düzeni değerlendirmesi: Güvenlik tehdidi gerekçesi soyut ifadelerden ibaretse, somut bilgi ve belgenin dosyaya sunulması talep edilir.

İdari Gözetim ve İtiraz

Kaçma veya kaybolma riski bulunan, giriş ya da çıkış kurallarını ihlal eden, sahte belge kullanan veya kamu düzeni bakımından tehdit oluşturan yabancılar hakkında YUKK m.57 uyarınca idari gözetim kararı alınabilir ve kişi geri gönderme merkezinde tutulabilir. Kanuna göre idari gözetim süresi altı ayı geçemez; sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya doğru bilgi vermemesi nedeniyle tamamlanamaması hâlinde bu süre en fazla altı ay daha uzatılabilir. İdari gözetimin devamındaki zorunluluk valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir.

İdari gözetim altına alınan kişi, yasal temsilcisi veya avukatı, bu karara karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir; başvuru idari gözetimi kendiliğinden durdurmaz. Hâkimin incelemesini beş gün içinde sonuçlandırması öngörülür ve karar kesindir. İdari gözetim şartlarının ortadan kalktığı iddiasıyla yeniden başvuru yapılması da mümkündür. YUKK m.57/A ayrıca idari gözetim yerine belirli adreste ikamet, bildirimde bulunma, teminat veya elektronik izleme gibi alternatif yükümlülüklerin uygulanabilmesine imkân tanır.

Giriş Yasağı ve Diğer Başvuru Yolları

Sınır dışı edilen yabancılar hakkında YUKK m.9 uyarınca Türkiye'ye giriş yasağı konulur. Giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır; kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre en fazla on yıl daha artırılabilir. Kanun, bazı hâllerde (ör. süresi içinde ülkeyi terk edenler) giriş yasağı konulmayabileceğini de öngörür. Giriş yasağının kaldırılması veya süresinin kısaltılması için idareye başvurulabilir, ret hâlinde idari yargı yolu açıktır. İdare mahkemesi kararı kesin olduğundan, temel hak ihlali iddiası bulunan dosyalarda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve gerektiğinde tedbir talebi de değerlendirilebilir. Göç ve yabancılar hukukunun diğer başlıkları için Göç ve Yabancılar Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Büromuzun Desteği

Sınır dışı etme kararlarına karşı dava açılması, idari gözetime itiraz, alternatif yükümlülük talepleri ve giriş yasağının kaldırılması başvurularında destek veriyoruz. Her dosya kendine özgüdür; kararın gerekçesi, yabancının Türkiye'deki bağları ve kişisel riskleri somut olarak değerlendirilmelidir.