İflas Davası

İflas, borçlarını ödeyemeyen bir tacirin bütün malvarlığının mahkeme kararıyla paraya çevrilerek alacaklılar arasında eşit ve sıralı biçimde paylaştırıldığı toplu bir tasfiye sürecidir. İflas davası, bu sürecin başlaması için asliye ticaret mahkemesinden iflas kararı istenmesidir. Tek bir alacaklının bireysel olarak haciz yaptığı icra takibinden farklı olarak, iflasta borçlunun tüm alacaklıları aynı masada buluşur.

İflas, hem alacaklı hem borçlu için ağır sonuçları olan bir yoldur. Bu nedenle iflas davası açmadan önce, borçlunun malvarlığı ve diğer alacaklıların durumu gibi konuların değerlendirilmesi, kimi zaman haciz yolunun daha etkili olabileceğini gösterir. Bu sayfada iflas yollarını, mahkeme sürecini ve iflas kararının sonuçlarını özetliyoruz.

Kimler iflasa tabidir?

İcra ve İflas Kanunu'na göre iflas yoluyla takip yalnızca tacir sıfatını taşıyan veya tacirler hakkındaki hükümlere tabi olan borçlulara karşı yapılabilir. Anonim ve limited şirketler başta olmak üzere ticaret şirketleri ile bir ticari işletmeyi kendi adına işleten gerçek kişiler bu kapsamdadır. Esnaf niteliğindeki kişiler ve tacir olmayan bireyler ise iflasa tabi değildir; bunlara karşı yalnızca haciz yoluyla takip yapılabilir.

Tacir sıfatını kaybetmiş kişilere karşı da, bu durumun ticaret sicilinde ilan edilmesinden sonra belirli bir süre daha iflas yoluyla takip yapılabilir. Bu nedenle borçlunun güncel sicil kaydının incelenmesi ilk adımdır.

İflas yolları

Takipli iflas (iflas yoluyla takip)

En sık kullanılan yol, genel haciz yoluyla iflas takibidir. Alacaklı icra dairesine iflas yoluyla takip talebinde bulunur ve borçluya iflas ödeme emri gönderilir. Bu ödeme emrinde borçluya, borcunu yedi gün içinde ödemesi, itirazı varsa yine yedi gün içinde bildirmesi ihtar edilir. Borçlu ödemez veya itiraz etmezse alacaklı, ticaret mahkemesinden borçlunun iflasına karar verilmesini isteyebilir. Borçlu itiraz etmişse, alacaklı aynı davada itirazın kaldırılmasını ve iflas kararı verilmesini talep eder.

Kambiyo senetlerine dayalı alacaklar için ayrıca kambiyo senetlerine özgü iflas yolu da öngörülmüştür.

Doğrudan (takipsiz) iflas

Bazı durumlarda önceden takip yapılmasına gerek kalmadan doğrudan iflas istenebilir. Kanunda sayılan başlıca hâller şunlardır:

• Borçlunun yerleşim yerinin belli olmaması veya borçlarını ödememek için kaçması,
• Borçlunun alacaklıların haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması veya haciz yoluyla takip sırasında mallarını saklaması,
• Konkordatonun tasdik edilmemesi veya ilama dayalı alacağın icra emrine rağmen ödenmemesi gibi kanunda sayılan diğer hâller,
• Borçlunun ödemelerini tatil etmiş olması,
• Sermaye şirketlerinde borca batıklık hâli.

Borçlu tacir de, borçlarını ödeyemeyecek durumda olduğunu bildirerek kendi iflasını isteyebilir. Sermaye şirketlerinde yönetim organı, şirketin borca batık olduğu anlaşılırsa bu durumu mahkemeye bildirmekle yükümlüdür.

Mahkeme süreci ve depo kararı

İflas davaları, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde görülür; bu konuda yetki sözleşmesi yapılamaz. Mahkeme, takipli iflasta borçluyu dinledikten sonra alacağın varlığını ve takibin usule uygunluğunu inceler. İflas kararı vermeden önce mahkeme borçluya, alacak, faiz ve takip giderlerini yedi gün içinde mahkeme veznesine depo etmesi için süre verir; buna uygulamada depo kararı denir.

Borçlu bu süre içinde borcu depo ederse veya borcun ödendiğini belgelerse dava reddedilir. Depo yapılmazsa ve diğer şartlar mevcutsa mahkeme iflasa karar verir. Bu aşama, borçlu açısından iflası önleyebilecek son önemli fırsattır.

İflas kararının sonuçları

• İflas masası oluşur: Borçlunun haczi caiz olan bütün malları, iflasın açıldığı anda tek bir masa oluşturur ve alacaklılara paylaştırılır.
• Tasarruf yetkisi kalkar: Müflis, iflasın açılmasından sonra masaya ait mallar üzerinde alacaklılara karşı geçerli bir işlem yapamaz.
• Takipler durur: Müflis aleyhine başlatılmış icra takipleri iflasın açılmasıyla durur; alacaklılar alacaklarını iflas masasına kaydettirmek zorundadır.
• Muaccel hâle gelme: Müflisin vadesi gelmemiş borçları, kural olarak iflasın açılmasıyla muaccel olur.

İflas idaresi, alacakları inceleyerek bir sıra cetveli hazırlar. İflas kararı ilan edilir ve alacaklılar alacaklarını bildirmeye davet edilir; alacağını süresinde bildirmeyen alacaklılar bazı haklarını kaybedebilir. Alacaklar kanunda belirlenen imtiyaz sırasına göre ödenir; örneğin işçi alacakları gibi imtiyazlı alacaklar adi alacaklardan önce gelir. Masada yeterli mal yoksa iflas basit usulde tasfiye edilebilir veya tasfiyeye yer olmadığından kapatılabilir.

İstinaf ve süreler

İflas kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. İflasla ilgili süreler kısa ve kesin olduğundan, hem alacaklı hem borçlu bakımından her aşamanın takvimi baştan çıkarılmalıdır.

Eskiden şirketlere sağlanan iflas erteleme imkânı 2018 yılında kaldırılmıştır. Bugün mali sıkıntıdaki bir işletme için iflasa alternatif olarak öne çıkan yol konkordatodur. Borçlu tarafta iflas talebiyle karşılaşılmadan önce bu seçeneklerin değerlendirilmesi önemlidir.

Alacaklı ve borçlu açısından dikkat edilecekler

Alacaklı için iflas, borçlu üzerinde güçlü bir baskı aracıdır; ancak iflas masasında bütün alacaklılar sıraya girdiğinden, kendi alacağının tamamını tahsil etme ihtimali haciz yoluna göre düşebilir. Ayrıca iflas davası açan alacaklıdan, masrafları karşılamak üzere gider avansı istenir. Borçlu için ise iflas kararı ticari faaliyetin fiilen sona ermesi anlamına gelebilir. Bu nedenle iki taraf için de dava açılmadan önce bir değerlendirme yapılması ve gerektiğinde uzlaşma imkânlarının araştırılması önerilir. Takip yollarına ilişkin genel çerçeve için İcra ve İflas Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Büromuzun desteği

Alacaklı tarafta iflas yoluyla takip, iflas davası, alacak kaydı ve sıra cetveline itiraz; borçlu tarafta ise ödeme emrine itiraz, depo süresinin yönetimi ve alternatif çözümlerin değerlendirilmesi konularında destek veriyoruz. Her dosya kendine özgüdür; borçlunun mali durumu ve alacaklıların yapısı somut olarak ayrıca değerlendirilmelidir. Görüşme için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.