Osmaniye Mah. İncirli Çıkmazı Sk. Hukukçular Sitesi C1 Blok No:2/2 K:4 D:15, 34146 Bakırköy/İstanbul Çalışma Saatleri: Hafta içi 09:00 – 18:00
Avrasya Hukuk Bürosu Avrasya Hukuk Bürosu Av. Kasım Ergün
Göç ve Yabancılar Hukuku

Aile İkamet İzni: Yabancı Eş ve Çocuk İçin Şartlar ve Ret (2026 Rehberi)

Aile İkamet İzni: Yabancı Eş ve Çocuk İçin Şartlar ve Ret (2026 Rehberi)

Eşiniz Türk vatandaşı olduğu hâlde turist vizesiyle girip çıkmak zorunda kalıyorsanız, çocuğunuzu yanınıza getirmek için hangi gelirin yeterli olacağını bilmiyorsanız ya da göç idaresi evliliğinizin gerçek olmadığı gerekçesiyle başvurunuzu geri çevirdiyse, cevabı arayacağınız yer aile ikamet izni düzenlemesidir. Bu izin, aile birliğini Türkiye’de sürdürmek isteyen yabancı eş ve çocuklar için öngörülmüş özel bir ikamet türüdür. Aşağıda kapsamı, şartları, başvuru yolunu, ret sebeplerini ve evlilik sona erdiğinde açık kalan yolları ele alıyoruz.

Kısa cevap: Aile ikamet izni; Türk vatandaşının, Mavi Kart sahibinin, ikamet izinli yabancının veya mülteci ve ikincil koruma statüsü sahibinin yabancı eşi ile ergin olmayan ya da bağımlı yabancı çocukları alabilir (6458 sayılı YUKK m. 34). İzin her defasında en çok üç yıl için düzenlenir ve destekleyicinin kendi izin süresini aşamaz. Sonucu; destekleyicinin gelir, konut ve sigorta durumu ile evliliğin gerçek olup olmadığı belirler (YUKK m. 35-37). Ret kararına karşı dava süresi 60 gündür.

Aile İkamet İzni Nedir?

Bir yabancı, vizesinin veya vize muafiyetinin izin verdiği süreden ya da doksan günden uzun süre Türkiye’de kalacaksa ikamet izni almak zorundadır (YUKK m. 19). Kanunda sayılan ikamet izni çeşitlerinden biri olan aile ikamet izni, bu yükümlülüğü aile birliği gerekçesine dayanarak karşılar (YUKK m. 30).

Sistemin kilit kavramı destekleyicidir. Kanun destekleyiciyi; aile birliği amacıyla Türkiye’ye gelecek yabancıların giderlerini üstlenen ve başvuruya dayanak yapılan Türk vatandaşı ya da Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancı olarak tanımlar (YUKK m. 3/1-f). Başvuruyu yabancı eş veya çocuk yapar; ancak şartların önemli kısmını taşıması beklenen kişi destekleyicidir.

Aile İkamet İznini Kimler Alabilir?

YUKK m. 34/1’e göre destekleyici olabilecek kişiler şunlardır:

  • Türk vatandaşı olanlar,
  • Türk Vatandaşlığı Kanunu (5901 sayılı) m. 28 kapsamında bulunanlar (yaygın adıyla Mavi Kart sahipleri),
  • ikamet izinlerinden herhangi birine sahip yabancılar,
  • mülteciler ile ikincil koruma statüsü sahipleri.

İzinden yararlanabilecek aile bireyleri ise üç grupla sınırlıdır: yabancı eş, destekleyicinin ya da eşinin ergin olmayan yabancı çocuğu ve destekleyicinin ya da eşinin bağımlı yabancı çocuğu. Anne, baba veya kardeş gibi yakınlar bu kapsamda yer almaz; bu kişilerin durumunda kısa dönem ikamet izni benzeri farklı seçenekler incelenmelidir.

Çok eşli evliliklerde, kişinin vatandaşı olduğu ülkenin hukuku buna imkân tanısa bile aile ikamet izni yalnızca bir eşe verilir; diğer eşlerden doğan çocuklar ise izin alabilir (m. 34/2). Çocuk için yapılan başvuruda, yurt dışında ortak velayeti bulunan öteki ebeveynin muvafakati de istenir (m. 34/3).

Destekleyicide Hangi Şartlar Aranır?

YUKK m. 35/1’de sayılan destekleyici şartları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Destekleyicinin 5 şartı: Yeterli gelir — Asgari ücretten az değil, kişi başı asgari ücretin üçte biri, Barınma ve sigorta — Uygun konut, tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası, Adli sicil — Son beş yılda aile düzenine karşı suçtan hüküm yok, Bir yıllık ikamet — Türk vatandaşıyla evli yabancılarda bu şart aranmaz, Adres kaydı — Adres kayıt sisteminde kaydın bulunması
ŞartİçeriğiDayanak
Yeterli gelirToplamı asgari ücretten az olmayan, aile fertlerinin her biri için asgari ücretin üçte birinden aşağı düşmeyen aylık gelirYUKK m. 35/1-a
Barınma ve sağlık sigortasıAile büyüklüğüne elverişli, genel sağlık ve güvenlik standartlarını karşılayan konut ile tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortasıYUKK m. 35/1-b
Adli sicilBaşvuru tarihinden geriye doğru son beş yılda aile düzenine karşı suçlardan mahkûmiyet bulunmamasıYUKK m. 35/1-c
Bir yıllık ikametAsgari bir yıldır ikamet izniyle Türkiye’de kalıyor olmakYUKK m. 35/1-ç
Adres kaydıAdres kayıt sisteminde kaydın bulunmasıYUKK m. 35/1-d

Gelir şartı nasıl hesaplanır?

Gelir şartında iki ölçüt birlikte uygulanır: Toplam gelir asgari ücretin altında kalmamalı, ayrıca kişi başına asgari ücretin üçte biri karşılanmalıdır. Destekleyici, eşi ve iki çocuktan oluşan dört kişilik bir aile için bu hesap, en az asgari ücretin 4/3’ü düzeyinde bir gelir anlamına gelir.

Bir yıllık ikamet şartı kimlerde aranmaz?

Bir yıllık ikamet şartı; çalışma izni ya da bilimsel araştırma amaçlı ikamet izni olan destekleyicilere, Mavi Kart sahiplerine ve Türk vatandaşıyla evli yabancılara uygulanmaz (m. 35/2). Türkiye’deki mülteciler ve ikincil koruma statüsü sahipleri için ise destekleyici şartlarının aranmaması mümkündür (m. 35/4).

Başvuran Yabancı Eş veya Çocukta Hangi Şartlar Aranır?

Yalnızca destekleyicinin değil, izni talep eden yabancının da belirli şartları karşılaması gerekir (YUKK m. 35/3). Başvuran kişi:

  • destekleyiciyle arasındaki aile bağını evlilik cüzdanı, doğum belgesi gibi bilgi ve belgelerle göstermeli,
  • destekleyiciyle birlikte yaşadığını ya da birlikte yaşama niyetinde olduğunu ortaya koymalı,
  • evliliği sırf aile ikamet izni elde etmek için yapmamış olmalı,
  • eşlerin her biri on sekiz yaşını doldurmuş olmalı,
  • YUKK m. 7 uyarınca Türkiye’ye girişine izin verilmeyecek yabancılar arasında bulunmamalıdır.

Bunlara ek olarak, ikamet izni başvurularında pasaportun ya da onun yerine geçen belgenin geçerliliği, istenen izin süresini en az altmış gün aşmalıdır (YUKK m. 21/2).

Aile İkamet İzni Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?

Temel kural, başvurunun yabancının vatandaşı olduğu ya da yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluğa yapılmasıdır (YUKK m. 21/1). Konsolosluk dosyayı görüşüyle birlikte Göç İdaresi Başkanlığına gönderir ve başvuru en geç doksan gün içinde karara bağlanır (m. 21/4-5). Belge eksikse inceleme, eksik tamamlanana kadar ertelenebilir; eksikler başvurana bildirilir (m. 21/3).

Ülke içinden valiliğe gitmek ise yalnızca kanunda sayılan istisnai durumlarda mümkündür (YUKK m. 22). Yabancının ülkeden ayrılmasının makul ya da mümkün görülmediği hâller, mevcut ikamet izninin gerekçesi değiştiği için yeni kalış amacına uygun izin istenmesi ve ikamet izinli ebeveynin Türkiye’de dünyaya gelen çocuğu adına yapılan başvurular bu istisnalara örnektir. Uygulamada Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancılar e-İkamet üzerinden randevu oluşturup dosyalarını il göç idaresine teslim etmektedir.

Hangi belgeler hazırlanmalı?

Somut duruma göre değişmekle birlikte sıklıkla istenen belgeler şunlardır:

  • başvuru formu, pasaport ve fotoğraf,
  • evlilik cüzdanı ya da belgesi ve çocuğun doğum belgesi; yurt dışında düzenlenenler için apostil veya konsolosluk onayı ile yeminli tercüme,
  • destekleyiciye ait gelir belgeleri, kimlik ya da ikamet belgesi, adli sicil kaydı,
  • tapu veya kira sözleşmesi, adres kayıt belgesi,
  • SGK kapsamını gösteren belge ya da sağlık sigortası poliçesi,
  • ortak velayet varsa yurt dışındaki diğer ebeveynin muvafakatnamesi.

Konsolosluktan ikamet izni alarak Türkiye’ye gelen yabancı, ülkeye girdiği tarihten başlayarak yirmi iş günü dolmadan adres kaydını yaptırmakla yükümlüdür (YUKK m. 26/2).

Adım Adım Aile İkamet İzni Yol Haritası

  1. Kapsamı doğrulayın: Destekleyicinin ve başvuranın m. 34/1 kapsamında olduğunu teyit edin.
  2. Destekleyici şartlarını belgeleyin: Geliri, konutu, tüm aileyi kapsayan sigortayı, adli sicil kaydını ve adres kaydını hazırlayın.
  3. Aile bağı belgelerini düzenleyin: Yurt dışı belgelere apostil veya konsolosluk onayı ve yeminli tercüme ekleyin.
  4. Ortak yaşam delillerini toplayın: Ortak kira sözleşmesi, ortak hesap, fotoğraf ve yazışmaları dosyada hazır tutun.
  5. Doğru makama başvurun: Kural olarak konsolosluğa; m. 22’deki istisnalar varsa Türkiye içinden valiliğe başvurun.
  6. Adres kaydını yaptırın: Konsolosluktan izinle geldiyseniz yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kaydolun.
  7. Uzatmayı takvime bağlayın: İznin bitimine altmış gün kala uzatma başvurusunu planlayın ve süreyi kaçırmayın.

Aile İkamet İzni Ne Kadar Süreyle Verilir ve Nasıl Uzatılır?

İzin süresi tek seferde üç yılı aşamaz; destekleyicinin elindeki izinden uzun da olamaz (m. 34/1). Uzatma talebi, iznin sona ermesine altmış gün kaldığı tarihten itibaren ve her hâlde süre bitmeden valiliğe iletilmelidir. Süresinde başvuran yabancı, izni dolsa bile karar verilene kadar kendisine verilen belgeyle Türkiye’de kalmaya devam edebilir (YUKK m. 24/2).

Aile ikamet izni sahibi çocuk, 18 yaşına gelene dek ayrı bir öğrenci ikamet iznine ihtiyaç duymadan ilk ve ortaöğretime devam edebilir (m. 34/4).

Yurt dışında kalmak izni etkiler mi?

Etkiler. Zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık sebepleri dışında bir yıl içinde toplam altı ayı ya da son beş yılda toplam bir yılı geçen yurt dışı kalışlarda ikamet kesintiye uğramış kabul edilir; bu durumda daha önceki izin süreleri hesaplamaya alınmaz (YUKK m. 28/1). İleride uzun dönem ikamet izni veya vatandaşlık düşünenler bu sınırı özellikle gözetmelidir.

Anlaşmalı (Formalite) Evlilik Araştırması Nasıl Yapılır?

İzin verilmeden ya da uzatılmadan önce makul şüphe bulunursa, evliliğin yalnızca ikamet izni almak için yapılıp yapılmadığını valilik araştırır. Böyle bir amaç saptanırsa talep reddedilir, önceden verilmiş izin de iptal olunur (YUKK m. 37/1). Denetim, izin verildikten sonra da sürdürülebilir (m. 37/2).

Uygulamada araştırma; eşlerin ayrı ayrı dinlenmesi, adreste kolluk incelemesi ve ortak yaşamı gösteren belgelerin değerlendirilmesi yoluyla yapılabilmektedir. Eşlerin birbirleri hakkında çelişkili bilgi vermesi, farklı adreslerde oturmaları ya da ortak bir dilleri olmaması şüpheye gerekçe gösterilebilir. Aynı adrese ait kira sözleşmesi, müşterek banka hesabı, birlikte çekilmiş fotoğraflar, mesajlaşmalar ve tanık anlatımları gibi ortak yaşam delillerini önceden derlemek bu nedenle önemlidir.

Gözden kaçırılmaması gereken bir sonuç daha vardır: Formalite evlilikle alınmış ve ardından iptal edilmiş izinlerle geçen süreler, m. 37/3 uyarınca kanunda öngörülen ikamet sürelerinin hesabına eklenmez.

Aile İkamet İzni Hangi Durumlarda Reddedilir veya İptal Edilir?

Kanun, iznin hiç verilmeyeceği, verilmişse iptal edileceği ve süresi bitenlerin uzatılmayacağı durumları dört başlıkta toplar (YUKK m. 36/1):

  • 35. maddenin birinci ve üçüncü fıkralarında yer alan şartların hiç karşılanmaması ya da sonradan ortadan kalkması (örneğin gelirin düşmesi veya ortak yaşamın sona ermesi),
  • şartlar ortadan kalktığında kişiye kısa dönem ikamet izninin de verilmemesi,
  • kişi hakkında geçerli bir sınır dışı etme veya giriş yasağı kararının bulunması,
  • iznin veriliş amacının dışında kullanıldığının anlaşılması.

Türkiye içinden yapılan başvurularda valilik, olumsuz karar vermeden önce kişinin Türkiye’deki aile bağlarını, burada ne kadar süredir yaşadığını, menşe ülkesindeki koşulları ve çocuğun yüksek yararını tartmak zorundadır (YUKK m. 25/1). Karar, itiraz haklarının nasıl kullanılacağı da gösterilerek yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir (m. 25/2). Bu unsurları tartmayan, soyut gerekçeye dayanan kararlar iptal davasında önemli bir itiraz noktası oluşturur.

Aile İkamet İzni Reddedilirse Ne Yapılmalı?

Olumsuz kararın (ret, iptal ya da uzatmama) tebliğinden sonra başvurulacak genel yol, 60 gün içinde idare mahkemesine iptal davası açmaktır (İYUK, 2577 sayılı Kanun m. 7). Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması da istenebilir (İYUK m. 27).

Ret sonrası kritik süreler: 10 gün — Uzatma reddinde ülkeden ayrılmamak sınır dışı sebebidir, 7 gün — Sınır dışı etme kararına karşı dava süresi, 60 gün — Ret, iptal veya uzatmama kararına karşı iptal davası, Yürütmeyi durdurma — Dava dilekçesiyle birlikte talep edilebilir

Uzatma başvurusu reddedilen yabancının 10 gün içinde Türkiye’den ayrılmaması sınır dışı etme sebeplerinden biridir (YUKK m. 54/1-j). Sınır dışı etme kararı da ret kararıyla aynı anda tebliğ edildiyse, bu karara karşı dava için yalnızca 7 gün vardır (YUKK m. 53/3). Tebliğ alındığı gün hukuki destek almak bu yüzden önemlidir. Konunun ayrıntıları için ikamet izni reddine karşı itiraz ve iptal davası rehberimize ve sınır dışı etme kararına itiraz sayfamıza bakabilirsiniz.

Boşanma, Destekleyicinin Ölümü veya Çocuğun 18 Yaşını Doldurması İzni Nasıl Etkiler?

İzin aile bağına dayandığından bu bağ koptuğunda iznin dayanağı da sarsılır. Kanun bu hâller için kısa dönem ikamet iznine geçişi mümkün kılar:

  • Boşanma: Türk vatandaşından boşanan yabancı eş, aile ikamet izniyle geçirdiği süre en az üç yıla ulaşmışsa kısa dönem ikamet izni alabilir. Aile içi şiddete uğradığı mahkeme kararıyla sabit olan eş için bu süre şartı uygulanmaz (m. 34/6).
  • Destekleyicinin vefatı: Ona bağlı olarak bu izinle kalan kişiler, herhangi bir süre şartı olmadan kısa dönem ikamet izni alabilir (m. 34/7).
  • Reşit olma: Bu izinle Türkiye’de en az üç yıl geçirmiş ve 18 yaşını bitirmiş kişi, isterse iznin kısa dönem ikamet iznine dönüştürülmesini talep edebilir (m. 34/5).

Bu geçiş için yurt dışına çıkmak gerekmez; m. 22/1-f uyarınca başvuru ülke içinden valiliğe yapılabilir. Boşanma aşamasındaki yabancıları ilgilendiren konuları yabancılar için boşanma sayfamızda da ayrıca ele alıyoruz.

Aile İkamet İzninde Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

  • destekleyicinin gelirini düzenli ve belgeli biçimde göstermeden başvurmak,
  • aile fertlerinin bir kısmını kapsamayan ya da süresi yetersiz sağlık sigortası sunmak,
  • yurt dışında düzenlenen evlilik ve doğum belgelerini apostil veya tercüme olmadan teslim etmek,
  • anlaşmalı evlilik araştırmasına ortak yaşam delili olmadan girmek,
  • yurt dışında uzun süre kalıp ikamette kesinti oluşmasına neden olmak,
  • uzatma talebini izin süresi bittikten sonra iletmek,
  • ret kararından sonra ülkede kalmayı sürdürüp 10 günlük süreyi ve doğabilecek sınır dışı riskini hesaba katmamak.

Sıkça Sorulan Sorular

Türk vatandaşıyla evli yabancı eş aile ikamet izni alabilir mi?

Evet. Türk vatandaşıyla evli yabancı, aile ikamet izni için başvurabilir. Bu evliliklerde ikamet izniyle Türkiye’de geçirilmiş asgari bir yıl şartı aranmaz (YUKK m. 35/2). Buna karşın yeterli gelir, aile nüfusuna uygun barınma, tüm fertleri kapsayan sağlık sigortası ve adli sicil şartları Türk vatandaşı destekleyici için de geçerliliğini korur.

Aile ikamet izni için ne kadar gelir göstermek gerekir?

Destekleyicinin toplam aylık geliri asgari ücretin altında olmamalı ve ailedeki kişi başına asgari ücretin üçte birinden az kalmamalıdır (YUKK m. 35/1-a). Asgari ücret her yıl yeniden belirlendiği için aranan tutar da değişir. Hesaplamada başvurunun yapıldığı tarihte geçerli olan asgari ücret esas alınmalı, gelir düzenli ve belgelenebilir biçimde sunulmalıdır.

Aile ikamet izni kaç yıllığına verilir?

Aile ikamet izni her seferinde en çok üç yıl için düzenlenir. Bununla birlikte izin süresi, başvuruya dayanak olan destekleyicinin kendi ikamet izninin süresini hiçbir durumda geçemez (YUKK m. 34/1). Destekleyicinin izni daha kısa bir süreye bağlıysa, aile bireyine verilecek izin de en fazla o tarihe kadar geçerli olabilir.

Aile ikamet iznini uzatmak için ne zaman başvurmalıyım?

Uzatma başvurusu, iznin bitimine altmış gün kaldığı andan itibaren ve her durumda süre dolmadan önce valiliğe yapılmalıdır (YUKK m. 24/2). Süresi içinde başvuran yabancı, izni sona erse bile karar çıkana kadar kendisine verilen belgeyle Türkiye’de kalabilir. Süre geçtikten sonra yapılan başvuru ise bu güvenceyi sağlamaz.

Aile ikamet izniyle Türkiye’de çalışabilir miyim?

Hayır, aile ikamet izni kendi başına çalışma hakkı tanımaz. Türkiye’de bir işte çalışmak isteyen aile bireyinin, aile ikamet izninden ayrı olarak çalışma izni alması gerekir. İş teklifi alan yabancı eşin, çalışma izni sürecini ikamet izninden bağımsız olarak planlaması ve izin çıkmadan işe başlamaması önemlidir.

Aile ikamet izniyle geçen süre vatandaşlık başvurusunda sayılır mı?

Bu izinle geçen süre, ikamet hesabında değerlendirilebilir. Kesintisiz ikamet hesaplanırken öğrenci ikamet izinleri dışındaki bütün izinler sayılır (YUKK m. 28/2). Buna karşılık anlaşmalı evlilikle alınıp iptal edilmiş izinler sayılmaz (m. 37/3). Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı ise 5901 sayılı Kanun m. 16’da düzenlenen ayrı şartlara tabidir.

Boşanırsam aile ikamet iznim iptal edilir mi?

Boşanma, izne temel oluşturan aile bağını sona erdirdiği için iznin dayanağı kalmaz. Eşiniz Türk vatandaşıysa ve bu izinle Türkiye’de geçirdiğiniz süre en az üç yılı bulduysa kısa dönem ikamet izni talep edebilirsiniz. Mahkeme kararıyla sabit bir aile içi şiddet mağduriyetinde üç yıl şartı uygulanmaz (YUKK m. 34/6).

Sonuç

Yabancı eş ve çocukların Türkiye’de ailesiyle birlikte yaşayabilmesinin temel hukuki aracı aile ikamet iznidir. Başarılı bir dosya; destekleyicinin gelir, barınma, sigorta ve adli sicil şartlarının eksiksiz belgelenmesine, evliliğin gerçekliğini gösteren delillerin önceden toplanmasına ve uzatma takviminin titizlikle izlenmesine dayanır. Olumsuz bir kararda ise 60 günlük dava süresi ile sınır dışı etme kararına karşı işleyen 7 günlük süre birlikte gözetilmelidir.

Bakırköy’deki büromuz Avrasya Hukuk Bürosu, göç ve yabancılar hukuku dosyalarında Türk ve yabancı müvekkillerle çalışmaktadır. Yabancı eşiniz veya çocuğunuz için dosyanızın değerlendirilmesini isterseniz iletişim sayfası üzerinden ön görüşme talep edebilir ya da Göç ve Yabancılar Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz. Mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir; bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye yerine geçmez.

İlgili Rehberler

Mevzuat ve Resmî Kaynaklar