Yabancı Mirasçılar İçin Türkiye'de Miras

Yabancı mirasçılar için Türkiye'de miras konusunda temel kural şudur: Türk milletlerarası özel hukukuna göre miras, ölenin milli hukukuna tabidir; ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlara her durumda Türk hukuku uygulanır. Bu nedenle Türkiye'de daire, ev veya arsa miras kalan yabancı mirasçılar Türk usulünü izler: mirasçılık belgesi, veraset ve intikal vergisi beyannamesi ve tapuda intikal. Büromuz bu aşamaların her birinde yabancı mirasçılara ve Türk yakınlarına destek verebilir.

Kısaca: Türkiye'deki taşınmazı kimin, hangi payla alacağını Türk hukuku belirler. Yabancılar talep ettiğinde noter mirasçılık belgesi veremediğinden, belge genellikle sulh hukuk mahkemesinden alınır. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi, ölümün ve mirasçıların bulunduğu yere göre ölümden itibaren 4, 6 veya 8 ay içinde verilir. Mirasın reddi 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanla yapılır.

Yabancı bir kişi Türkiye'de mal bırakarak ölürse hangi hukuk uygulanır?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 20. maddesi temel kuralları koyar:

• Genel kural: miras, ölenin milli hukukuna tabidir.
• Türkiye'deki taşınmazlar: ölenin vatandaşlığı ne olursa olsun Türk hukuku uygulanır.
• Mirasın açılması, iktisabı ve taksimi: terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir.
• Mirasçısız tereke: Türkiye'de bulunan mirasçısız tereke Devlete kalır.

Örneğin bir İngiliz, Alman veya Rus vatandaşı İstanbul'da bir daire ve yurt dışında birikim bırakmışsa, daire Türk miras hukukuna göre paylaştırılır; diğer mallar ise ölenin kendi ülke hukukuna tabi olabilir. Aynı aile için farklı sonuçlar doğabileceğinden, herhangi bir adım atmadan önce terekenin bütün olarak incelenmesi faydalıdır. Mirasa ilişkin davalar ölenin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, böyle bir yer yoksa tereke mallarının bulunduğu yer mahkemesinde görülür (MÖHUK m.43).

Türk hukukuna göre yasal mirasçılar kimlerdir?

Türk Medeni Kanunu (TMK) zümre sistemini benimser:

• Birinci zümre: mirasbırakanın altsoyu (çocuklar; önce ölmüş çocuğun yerine onun altsoyu). Çocuklar eşit pay alır.
• İkinci zümre: altsoy yoksa ana, baba ve onların altsoyu (kardeşler, yeğenler).
• Üçüncü zümre: bunlar da yoksa büyükanne, büyükbaba ve onların altsoyu.

Sağ kalan eş bu zümrelerle birlikte mirasçı olur: altsoyla birlikte mirasın dörtte biri, ana-baba zümresiyle yarısı, büyükanne-büyükbaba zümresiyle dörtte üçü; bunlar da yoksa mirasın tamamı (TMK m.499). Evlatlık, kan hısımı gibi mirasçı olur. İlk tahmin için miras payı hesaplama aracımızı kullanabilir, paylaşım hakkında miras nasıl paylaşılır yazımızı okuyabilirsiniz.

Saklı pay

Türk hukuku vasiyetle tasarruf özgürlüğünü sınırlar. Saklı pay; altsoy için yasal payın yarısı, ana ve babadan her biri için yasal payın dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payın tamamı, diğer hallerde dörtte üçüdür. 2007 yılındaki değişiklikle (5650 sayılı Kanun) kardeşlerin saklı payı kaldırılmıştır. Vasiyetname veya sağlararası bağışlar saklı payı ihlal ediyorsa, hakkı zedelenen mirasçılar tenkis davası açabilir.

Yabancı mirasçı Türkiye'deki taşınmazı miras yoluyla alabilir mi?

Evet. 2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 35. maddesine göre yabancı uyruklu gerçek kişiler kanuni sınırlamalar dahilinde Türkiye'de taşınmaz edinebilir; karşılıklılık şartı 2012 değişikliğiyle bu maddeden çıkarılmıştır. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü uygulamasında yabancı mirasçılara intikal, mirasçılık belgesi ibraz edildiğinde yasal mirasçılara intikal gibi yapılır.

Önemli bir istisna vardır: miras yoluyla edinilen taşınmaz 35. maddenin sınırlamaları dışında kalıyorsa (örneğin askeri veya güvenlik bölgesinde ise ya da alan sınırları aşılıyorsa), Hazine ve Maliye Bakanlığınca verilecek bir yılı geçmeyen süre içinde maliki tarafından tasfiye edilmezse tasfiye edilerek bedele çevrilir ve bedeli hak sahibine ödenir. Yabancıların mülk edinimine dair genel kurallar için yabancılar için gayrimenkul alımı sayfamıza bakabilirsiniz.

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)

Mirasçılık belgesi mirasçıları ve paylarını gösterir; tapu müdürlüğü, bankalar ve vergi dairesi tarafından istenir. TMK'ya göre sulh hukuk mahkemesi veya noter tarafından verilebilir. Ancak Noterlik Kanunu m.71/B uyarınca belgenin verilmesi yargılamayı gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse veya belge yabancılar tarafından talep ediliyorsa noter mirasçılık belgesi veremez. Bu nedenle yabancı mirasçılar genellikle sulh hukuk mahkemesine başvurur. Yabancı bir makamdan alınmış mirasçılık belgesi Türk makamlarınca kural olarak doğrudan kabul görmez; tanıma yolunun mu yoksa Türkiye'de yeni belge alınmasının mı uygun olduğu somut olaya göre değişir. Ayrıntılar mirasçılık belgesi sayfamızdadır.

Mirasın reddi

Tereke borçluysa mirasçılar mirası reddedebilir. Ret, yasal mirasçılar için kural olarak ölümün öğrenildiği tarihten itibaren üç ay içinde (TMK m.606), sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı, kayıtsız şartsız bir beyanla yapılır (TMK m.609). Mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Ayrıntılar için mirasın reddi nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.

Veraset ve intikal vergisi

Türkiye'de bulunan malların veraset yoluyla intikali 7338 sayılı Kanun kapsamında vergiye tabidir. Beyanname, Kanun'un 9. maddesindeki sürelerde vergi dairesine verilir:

Vergi, üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir. İstisna tutarları ve dilimler her yıl güncellendiğinden güncel rakamlar için Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) bakılmalı veya bize danışılmalıdır. İntikal eden taşınmazın tapuda mirasçılar adına tescili vergi tahakkuku beklenmeden yapılabilir; ancak taşınmaza isabet eden vergi tamamen ödenmeden ve vergi dairesinden ilişik kesme belgesi alınmadan satış yapılamaz, ipotek kurulamaz.

Yurt dışında yapılan vasiyetname ve Türk vasiyetnamesi

Türkiye, vasiyetnamelerin şekline uygulanacak hukuka ilişkin 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne taraftır; MÖHUK m.20 de ölenin milli hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarrufları geçerli sayar. Bu nedenle yurt dışında yapılmış bir vasiyetname Türkiye'de şekil yönünden geçerli olabilir; ancak Türkiye'deki taşınmazlar bakımından Türk saklı pay kurallarına uyulması gerekir. Uygulamada vasiyetname, dayanak yapılmadan önce genellikle Türk sulh hukuk mahkemesince açılır. Türkiye'de mülkü olan yabancılar, noterde iki tanıkla resmi vasiyetname de düzenleyebilir.

Adım adım: ölümden satışa

Ölenin banka hesapları

Türk bankaları ölüm bildirildiğinde hesapları genellikle bloke eder ve parayı mirasçılık belgesi ile, çoğu zaman vergi dairesi belgeleriyle birlikte mirasçılara öder. Kiralık kasalar, sulh hakiminin tespiti hariç, vergi dairesi yetkilisi hazır bulunmadan açılamaz (7338 sayılı Kanun m.23).

Tüm işlemleri yurt dışından yürütmek

Yabancı mirasçıların Türkiye'ye gelmesi şart değildir. Vekaletname Türk konsolosluğunda ya da bulunulan ülkedeki notere imzalanıp apostil şerhi ve yeminli Türkçe tercümesiyle düzenlenebilir. Böylece Türkiye'deki avukat mirasçılık belgesi başvurusunu, vergi beyanını ve tapu işlemlerini yürütebilir. İngilizce hukuki danışmanlık hizmetimiz ve genel miras hukuku çalışmalarımız hakkında bilgi alabilirsiniz.

Türkiye'de size veya yabancı bir yakınınıza miras kaldıysa, büromuz belgeleri inceleyip süreci Türkçe veya İngilizce olarak açıklayabilir. Görüşme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Bu sayfa genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her miras, kendi olgularına ve uygulanacak hukuka göre değerlendirilir.